სტატიების არქივი

01.12.22 – დან.

კლასიკური ფილოსოფია: IV, კაცი ოქროს ბარძაყით – პითაგორა

კლასიკური ფილოსოფია: IV, კაცი ოქროს ბარძაყით – პითაგორა

ფილოსოფოსებს ყოველთვის უყვარდათ მათემატიკა. რთული გასაგები არაა, რატომ – ერთი რამ, რაც მათ ყველაზე მეტად აინტერესებთ, ცოდნაა. ახლახან ჩვენ ერთ-ერთი ყველაზე ადრეულ ბერძენ ფილოსოფოსზე, ქსენოფანეზე, ვისაუბრეთ, რომელიც ერთმანეთისგან ასხვავებს ჭეშმარიტების დანამდვილებით ცოდნასა და უბრალო რწმენის ქონას. და თუ თქვენ ცოდნის კარგ, მყარ მაგალითს ეძებთ, მათემატიკა სწორედ რომ საუკეთესოა არსებულთაგან; უბრალოდ კი არ გჯერათ, რომ 2+2=4, არამედ ნამდვილად იცით. ან, სულ მცირე, ესაა, რასაც ადამიანთა უმეტესობა ფიქრობს: მათემატიკა არის ერთგვარი ოქროს სტანდარტი, რომელთან მიმართებითაც შესაძლებელია ცოდნის სხვა შესაძლო მაგალითების გაზომვა.
ტერმინოლოგიური პოლიტიკის განვითარება საქართველოში – ისტორიული გზა და თანამედროვე გამოწვევები

ტერმინოლოგიური პოლიტიკის განვითარება საქართველოში – ისტორიული გზა და თანამედროვე გამოწვევები

ტერმინოლოგია სამეცნიერო ენის ძირეული ნაწილია. უფრო ზუსტად, ტერმინოლოგია სპეციალურ ტერმინთა ლექსიკური ჯგუფია, რომელიც შესაბამისი დარგის მთლიან ცნებით სისტემას მოიცავს და რომლის გარეშეც ამ სფეროს ფარგლებში აზროვნება და მუშაობა შეუძლებელია. ტერმინებისთვის რამდენიმე ნიშანია არსებითი: ერთმნიშვნელოვნება, სინონიმების არარსებობა და ნეიტრალურობა.[1] რადგან სამეცნიერო სფერო მეტად განსაზღვრული მიმართულებაა, აკადემიურ ენაში ტერმინთა „აღრევა“ და მათი არაზუსტი გამოყენება პრინციპულად დაუშვებელია. სწორედ ამიტომ მკაფიო ხედვის ჩამოყალიბება ტერმინოლოგიის განვითარების კუთხით აუცილებელია.
De Re Publica, ეპიზოდი 12: გურიის რესპუბლიკა

De Re Publica, ეპიზოდი 12: გურიის რესპუბლიკა

მოგესალმებით, თქვენ უსმენთ სტუდია გეორგიკას პოდკასტ De Re Publica-ს უკვე მეთორმეტე ეპიზოდს. მე ვარ ანი კახიძე, ჩემთან ერთად არის ელენე ფილფანი და ვსაუბრობთ პირველ რესპუბლიკაზე. დღეს სტუმარი არ გვყავს.
პიტერ ადამსონის წიგნი კლასიკური ფილოსოფია, ყდა

კლასიკური ფილოსოფია: III, ჩვენს ხატად შექმნილი – ქსენოფანე

ჰომეროსის „ილიადაში“ არის ერთი საკმაოდ მხურვალე მონაკვეთი, როდესაც ჰერა თავისი ქმრის, ზევსის, ცდუნებას გადაწყვეტს. მიზეზი, თუ რატომ უნდა ქალღმერთს ამის გაკეთება, ისაა, რომ იგი ტროელების წინააღმდეგ, რომელთა მხარესაცაა ზევსი, ბერძენ დამპყრობლებს უმაგრებს ზურგს. ამიტომაც, ბერძნების დასახმარებლად, სჭირდება, რომ ცოტა ხნით ზევსმა ყურადღება მოადუნოს; მამაკაცის ყურადღების მიქცევის უეჭველი გზა კი მისი ცდუნებაა.
ემანუელ კანტი

გონების რელიგიის კანტისეული გაგება

კორექტორი: სოფიკო ქურდაძე სტატია გააციფრულა სალომე ონიანმა გელა გელაშვილის ბიბლიოთეკიდან 1804 წ. 28 თებერვალს აღმოსავლეთ პრუსიის მთავარი ქალაქი კიონიგსბერგი (დღევანდელი კალინინგრადი) უჩვეულოდ გამოიყურებოდა: დღესასწაული არ იყო, ეკლესიათა ზარები კი რეკავდნენ. მრავალრიცხოვანი საზღვაო ქალაქის მოსახლეობის ყველა ფენის წარმომადგენელი ამ დროს ერთ კაცზე ფიქრობდა, რომელიც ციხესიმაგრის შორიახლოს, საკუთარ სახლში ესვენა. ეს იყო 80 წელს მიღწეული ფილოსოფოსი იმანუელ […]
ტრიადა იოანე პეტრიწი

ტრიადა იოანე პეტრიწის ფილოსოფიაში

შუა საუკუნეების გამოჩენილი ქართველი სწავლულისა და ფილოსოფოსის, იოანე პეტრიწის, დაბადებისა და გარდაცვალების ზუსტი თარიღები უცნობია. ცნობილია, რომ იგი გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში სასწავლებლად. ამ დროს იქ ფილოსოფიის კათედრას განაგებდნენ მიქაელ პსელოსი (1018-1077), ხოლო შემდეგ მისი მოწაფე იოანე იტალი (დაიბადა 1025 წ.). 1083 წელს ბიზანტიის იმპერატორმა გაასამართლა იოანე იტალი, რადგანაც ეკლესიამ მას ერეტიკოსობა დასწამა. იმ 11 ბრალდებიდან, რომლებიც იოანე იტალს წაუყენეს, სამში საუბარია იმის თაობაზე, რომ იტალი აღიარებს მატერიის მარადიულობას, სამყაროს დროში შეუქმნელობასა და სხვ[1]. მაშასადამე, როგორც ამ ბრალდებებიდან ირკვევა, იოანე იტალს გადაუხვევია ქრისტიანობის არსებითი დოგმატებისათვის.
ჰეგელი და გერმანიული დიეალიზმის მიმდევრები

გერმანული კლასიკური იდეალიზმი და ჰეგელი

თანამედროვე ნეოჰეგელიანურ მიმართულებაში, რომელიც ბურჟუაზიულ ქვეყნებში მძლავრ ფილოსოფიურ მოძრაობად გადაიქცა, სხვა ბევრ ძირითად განსხვავებათა შორის, შეუძლებელია, არ შევამჩნიოთ ერთი დამახასიათებელი განსხვავება. ეს განსხვავება თავს იჩენს მაშინვე, თუ დაისვა საკითხი ჰეგელის დამოკიდებულების შესახებ მის წინამორბედ ფილოსოფოსებთან, კერძოდ კანტთან.
ენებით სავსე ხე

ენობრივი ფარდობითობა

ენები მკვეთრად განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან იმის მიხედვით, თუ როგორ აღწერენ სამყაროს. აღწერის განსხვავებული გზები განსხვავებულ ენებზე მოსაუბრეებს სამყაროს განსხვავებულად შეამეცნებინებს?
De Re Publica, ეპიზოდი 11: თვითორგანიზების კულტურა

De Re Publica, ეპიზოდი 11: თვითორგანიზების კულტურა

გადაცემის წამყვანები: ანი კახიძე, ელენე ფილფანი სტუმარი: ირაკლი ხვადაგიანი ტრანსკრიპტის ავტორი: ნუცა სეხნიაშვილი რედაქტორი: მარიამ გორდაძე ანი: მოგესალმებით, თქვენ უსმენთ პოდკასტ De Re Publica-ს მეთერთმეტე ეპიზოდს. ჩვენი სტუმარია ირაკლი ხვადაგიანი, ისტორიკოსი, „საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორიის“ მკვლევარი. დღეს ძირითადად ვისაუბრებთ წიგნზე „ინიციატივა ცვლილებისათვის – სათემო და სამოქალაქო სოლიდარობის მაგალითები საქართველოში საბჭოთა ოკუპაციამდე“. რატომ გადაწყვიტეთ ამ წიგნის […]
იაპონელი ტყვეები საქართველოში: ინტერვიუ ჰიროტაკე მაედასთან

იაპონელი ტყვეები საქართველოში: ინტერვიუ ჰიროტაკე მაედასთან

ქვაზე აღბეჭდილ ამ სიტყვებს ყოველდღიურად ასობით ადამიანი ჩაუვლის გვერდს. ზოგი გაჩერდება ხოლმე, თუმცა თითქმის არავინ არ იცის იმ ისტორიის შესახებ, რომელიც მათ უკან დგას. ამ წარწერას შუაგულ თბილისში, ვასო გოძიაშვილის სახელობის პარკში არსებულ მემორიალზე წაიკითხავთ, რომელიც 2010 წელს აღიმართა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ საბჭოთა მთავრობის მიერ საქართველოში გადმოსახლებული იაპონელი ტყვეების პატივსაცემად. ჩვენმა კვლევითმა ჯგუფმა უკანასკნელი თვე სწორედ მათი ისტორიის ძიებაში გაატარა. მოცემული სტატიით გვსურს, მკითხველს შევუქმნათ წარმოდგენა არა მხოლოდ ამ ადამიანების საქართველოში განვლილ დღეებზე, არამედ ორი ქვეყნის იმ დიდ ისტორიასა და საზოგადოებრივ კავშირებზე, რომლებმაც ამ ადამიანების ცხოვრების გზა განაპირობა.
დენის გადამცემი კოშკები

საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ ბაზარზე მოსალოდნელი ცვლილებების მიმოხილვა

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო 2019-2020 წლებში ელექტროენერგიის სექტორის ახალი სახის შემუშავებას შეუდგა, რომლის მიხედვითაც, ქვეყანაში არსებული ელექტროენერგიის რეგულირებული ბაზარი სამომავლოდ კონკურენტული ბაზრის მოდელით უნდა შეიცვალოს.
მეგრული წარწერები

თავსმოხვეული მითი მეგრული სეპარატიზმის შესახებ

2022 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა განაცხადა, რომ საჭიროა ენების – მეგრულისა და სვანურის – დაცვა; ერთ-ერთ გზად კი დაასახელა მათი არჩევით საგნებად სწავლება სკოლებში. ამ ორ ქართველურ ენას დაცვა უდავოდ სჭირდება. მეგრულად და სვანურად მოსაუბრეთა რიცხვი ყოველწლიურად კლებულობს. იმაზე აღარ დავიწყებ საუბარს, თუ რა სახის არამატერიალური, კულტურული სიმდიდრე ახლავს ქართველურ ენებს, და არც ისტორიით  შეგაწყენთ თავს. სტატიის მიზანი სულ სხვაა, – შეძლებისდაგვარად დავანახო მკითხველს, რომ 2022 წლამდე ბევრად ადრე აგორებული კამპანია მეგრული სეპარატიზმის შესახებ, რომელსაც, პირველ რიგში, მეგრული ენა თითქოსდა აღვივებს, უბრალოდ მითია,- იგი ჩვენმა ჩრდილოელმა მეზობელმა ჩაგვაგონა ჯერ კიდევ 2 საუკუნის წინ. ის მიზანმიმართულად და თანმიმდევრულად ცდილობდა ქართველების ურთიერთდაპირისპირებასა და ვითარების იმგვარად წარმოჩენას, თითქოს სამეგრელო და დანარჩენი საქართველო სხვადასხვა მხარეს იდგა (ამაზე მოგვიანებით ვრცლად ვისაუბრებ). მართალია, მიზანს ვერ მიაღწია, თუმცა მეგრულ ენაზე არამოსაუბრეთაგან ზოგიერთი მას ენად არ ცნობს და მასში სეპარატიზმის ნიშნებსაც კი ხედავს. ეს კი, თავისთავად, პრობლემა და ნიშანია იმისა, რომ თავსმოხვეულმა მითებმა, გარკვეული თვალსაზრისით, შეძლო გაუცნობიერებელი შიშის გაჩენა ქართველებში.

გამოიწერე ჟურნალი

ჟურნალის გამოწერის შემთხვევაში ელექტრონულ ფოსტაზე ყოველთვიურად მიიღებთ ახალ ნომერს. ჟურნალის გამოწერა უფასოა.