-
ქალთა ჯანყი საბჭოთა პოლიტიკის წინააღმდეგ
1930-იან წლებში საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირში დაწყებულმა კოლექტივიზაციამ სოფლის მეურნეობისა და, შესაბამისად, საზოგადოების არსებითი ცვლილება დაისახა მიზნად. აღნიშნული პოლიტიკა კერძო მეურნეობების „საერთო სიკეთისთვის“ გაერთიანებასა და სახელმწიფოს დაქვემდებარებას გულისხმობდა. მიუხედავად იმისა, რომ „პროპაგანდისტულმა სახელმწიფომ“, საბჭოთა კავშირმა, კოლექტივიზაციის პოლიტიკა სოციალისტური სახელმწიფოს თანმდევ ნაწილად წარმოაჩინა, მას მაინც მოჰყვა საზოგადოების მიერ უხეშად დარღვეული წესრიგის განცდა, რამაც გლეხთა წინააღმდეგობას დაუდო…
-
თომას ჰობსი და ფრანც ფანონი საფუძვლიანი ჯანყის შესახებ
ინგლისელი ფილოსოფოსი თომას ჰობსი, რომელმაც უმეტესად პოლიტიკურ ფილოსოფიაში დაწერილი ნაშრომებით გაითქვა სახელი, თავის ყველაზე ცნობილ წიგნ „ლევიათანში“ განიხილავს ისეთ საკითხებს, როგორიცაა ბუნებითი კანონები, საზოგადოებრივი ხელშეკრულება, სახელმწიფოს დაარსების მიზნობრიობა, სახელმწიფოს დაშლის ან დასუსტების მიზეზები, რელიგია და ქრისტიანული სახელმწიფო, სხვა. აღსანიშნავია, ჰობსი მოღვაწეობდა იმ დროს, როდესაც ინგლისის სამოქალაქო ომი (1642-1651 წწ.) მიმდინარეობდა. ომში ერთმანეთს აბსოლუტური და შეზღუდული…
-
უცხოეთის ცის ქვეშ: ქაქუცა ჩოლოყაშვილი, ალექსანდრე ცომაია, სოლომონ ზალდასტანიშვილი, სვიმონ მდივანი
ქაქუცა ჩოლოყაშვილი ერთი იმათგანია, ვისი სახელი ლეგენდასავით გავიდა ხალხში. ამ ლეგენდებს კვლავ ახალი ემატება, რისი მიზეზი, უწინარეს ყოვლისა, ის არის, რომ მის სახელს დღემდე ჩვენში ტაბუ აქვს დადებული. არადა, ინტერესი ამ პიროვნებისადმი არ ნელდება, ის კი არა, შეიძლება დაბეჯითებით ითქვას, რომ დღითი-დღე კიდევ უფრო იზრდება… ქაიხოსრო (მეტსახელად ქაქუცა) ჩოლოყაშვილი პირდაპირი ჩამომავალი იყო სახელოვანი წინაპრის, საქართველოს…
-
უტუ მიქავა და უტუ თოდუა
როგორც გამოირკვა, გლეხური აჯანყების მთავარ ხელმძღვანელებად გვევლინებიან: საჭილაოდან (სუჯუნის რაიონიდან) – კოჩა თ ო დ უ ა, სალიპარტიანოდან – უტუ თ ო დ უ ა და წალენჯიხა-ჯვარიდან კი – უტუ მ ი ქ ა ვ ა. პირველი მათგანი, კოჩა თ ო დ უ ა, აზნაური კორძაიას გლეხი საჭილაოს რაიონიდან, უკვე ხანში შესული, 50 წლისა, შესახედავად…
-
მოლეკულური ამბოხი: გენი გენომის წინააღმდეგ
მემკვიდრეობითობის ცნება იმ ფორმით, რომელსაც დღეს მარტივ ჭეშმარიტებად აღვიქვამთ, საკმაოდ ახალი დამკვიდრებულია მეცნიერებაში. სულ რაღაც ორიოდე საუკუნის წინ, თაობებს შორის ურთიერთობა უფრო დიდ საიდუმლოებასთან – სიცოცხლის საწყისებთან იყო დაკავშირებული და არავინ ფიქრობდა, რომ მისი ახსნა ერთი მოლეკულის არსებობით იქნებოდა შესაძლებელი. მემკვიდრეობისადმი დღევანდელი შეხედულების ჩამოყალიბება მეცხრამეტე საუკუნეში დაიწყო მენდელის, უოლესის და დარვინის ნაშრომებით. 1953 წელს ფრანცის…
-
უმაღლესი განათლების ხარისხის სტანდარტები: პოლიტიკური დღის წესრიგის ინსტიტუციური მსაზღვრელი – კრიტიკული მიმოხილვა
უმაღლესი განათლების ხარისხის ცნება მრვალმხრივი განზომილებებით ხასიათდება, ვინაიდან სწორედ ის ასახავს პირველ რიგში საგანმანათლებლო სისტემების წარმატებას და შემდგომ საზოგადოების განვითარების დონეს. თავად ცნების განსაზღვრება, როგორც წესი, დამოკიდებულია ისტორიულ, კულტურულ, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ფონზე, რომელშიც ყალიბდება განათლების სისტემის სტრუქტურა და მიზნები. შესაბამისად, უმაღლესი განათლების ხარისხისადმი მიდგომამ უამრავჯერ იცვალა სახე, მაგრამ გარემოებების გათვალისწინებით, ტრადიციულად, ხარისხი აღიქმებოდა, როგორც…
-
სტუდენტური რევოლუციების მოკლე ისტორია
სტუდენტური რევოლუციების ქრონიკები სწორხაზოვნად ვერ მოიყოლება. ერთი მხრივ, როდის იწყება სტუდენტობის ისტორია? – უნდა მოვიაზროთ თუ არა განათლების მიღების უძველესი ფორმებიც? მეორე მხრივ, პირველ რევოლუციად რომელი მივიჩნიოთ? კაცობრიობის ისტორია, შეიძლება ითქვას, რევოლუციების, ჯანყებისა და ომების ისტორიაა. ამ შემთხვევაში კი მთავარი საფიქრალი ისაა, რევოლუციის ცნება სტუდენტურ დღის წესრიგთან როდის იკვეთება. დასმულ კითხვებზე ზუსტი პასუხის ნაცვლად, სტატიის…
-
ამბოხება კახეთისა (1812 წ.) – ისტორიული ამბავი
შფოთისა და მღელვარების ნაპერწკალი პირველად ამოვარდა ს. ახმეტაში 1812 წლის 31 იანვარს. აქედან ამბოხების ალი მოედო კახეთს, გადავარდა შუაგულ ქართლში, უწია ოსეთს და მოუახლოვდა ტფილისს. მღელვარების ცეცხლსა და ბოლში გაეხვა ქიზიყი, შეიტრუსა დღევანდელი ზაქათალა და თითქმის შექის სახანოს მიაღწია აჯანყებამ. უბედური იყო პირველი ხანა რუსის მთავრობის დამკვიდრებისა საქართველოსა და ამიერკავკასიაში. მღელვარებითა და დრტვინვით მიეგება კნორრინგს…
-
ავტორიტარული ინსტიტუტები და რეჟიმის განგრძობითობა: დემოკრატიული და შემდგომი ავტოკრატიული ცვლილებები
წინამდებარე სტატია შეისწავლის პარტიებისა და საკანონმდებლო ორგანოების გავლენას რეჟიმის შენარჩუნებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ავტორიტარული საკანონმდებლო ორგანოები დიქტატორებს ხელისუფლების შენარჩუნებაში ეხმარებიან, პოლიტიკურ პარტიებს (მაშინაც კი, როდესაც ისინი შექმნილია შიდა საფრთხეების ჩასახშობად) შეუძლიათ დიქტატორების ძალაუფლების შესუსტება. მთავარი არგუმენტი ის არის, რომ ავტორიტარული პარტიები ავტორიტარული მმართველი კლასის ინტერესების დაცვის ხელშეწყობით გავლენას მოიპოვებენ ძალაუფლების განაწილებაზე ახალ დემოკრატიაში. ამგვარად, ეს…
-
ცხოვრების აზრი და თვითმკვლელობა
ცხოვრების აზრის შესახებ შეკითხვა თვითონ არის ცხოვრების შემადგენელი ნაწილი. ცხოვრება ფარულად მუდამ შეიცავს ამ კითხვასა და გარკვეულ პასუხს მასზე. მაგრამ ეს კითხვა ხანდახან ფარულიდან აშკარა კითხვად იქცევა. ეს უბრალო შემთხვევა არაა. ამ კითხვის ფარულ და აშკარა არსებობას შორის დიდი სხვაობაა. კითხვის ფარული არსებობა მიუთითებს იმაზე, რომ მასზე დადებითადაა ნაპასუხევი. კითხვის აშკარა არსებობა კი იმაზე მიუთითებს,…
-
სიმბოლური თვითდაზიანების საზოგადოებრივ-პოლიტიკური რიტუალი საქართველოში: ინტერვიუ ნინო ჟღენტთან
სიმბოლური თვითდაზიანება თანამედროვე ქართველ საზოგადოებაში საკამათო და წინააღმდეგობრივი თემაა. ასეთი ქმედებები ხალხის მიერ განსხვავებულად და არათანმიმდევრულად აღიქმება, – ზოგისთვის პოლიტიკური დამოკიდებულების მკვეთრი გამოხატვაა, სხვებისთვის კი პირადი ტანჯვის ცოცხალქმნა ან მორალური სიმტკიცის გამოვლინება. ინტერვიუს მოპასუხეა თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი ნინო ჟღენტი. მისი სასწავლო კურსები მოიცავს თვისებრივი კვლევის მეთოდებსა და სოციალურ თეორიას. ის ასევე არის მკვლევარი…
-
თვითმკვლელობამდე მიყვანის მუხლით ბრალდებულია სახელმწიფო
ადამიანების თვითშეწირვა არახალია კაცობრიობის ისტორიაში, თუმცა თვითმკვლელობამ პოლიტიკური პროტესტის გაცხადებული ფორმა არცთუ ისე დიდი ხნის წინ მიიღო. ნაშრომში ამ ქმედებას ვუწოდებ სიმბოლურ თვითმკვლელობას. აქ სიმბოლური თვითმკვლელობა არის საჯარო, მიზანმიმართული, თვითმეტყველი და მისი პირდაპირი გამომწვევი მიზეზი არ არის ფსიქოლოგიური პრობლემა, ავადობა. რასაკვირველია, ნაშრომში არ უარვყოფ ფსიქოლოგიურ ტანჯვას, რომელიც მსგავს ქმედებას უძღვის წინ, თუმცა განსახილველ შემთხვევაში ესეც…