აკადემიური გამომცემლობა

თითქმის ოთხი საუკუნის განმავლობაში დასავლურ ფილოსოფიურ ტრადიციაში უთქმელი, საზიარო შეთანხმება არსებობდა მატერიის ბუნების შესახებ. განმანათლებლობის საწყისებიდან და, კერძოდ, რენე დეკარტის „განაზრებანის“ კვალდაკვალ, ფიზიკური სამყაროს ონტოლოგიური სტატუსი მეტწილად განსაზღვრული იყო, როგორც Res Extensa – განფენილი სუბსტანცია. ამ მექანისტურ ხედვაში მატერია გააზრებულია, როგორც პასიური, გეომეტრიული და სრულად აქტუალური (actual); ეს არის „ნივთიერება“, რომელიც იკავებს სივრცეს, ფლობს განსაზღვრულ განზომილებებს (x,y,z) და ურთიერთქმედებს შეხებით. ეს „კორპუსკულური“ მეტაფიზიკა წარმატებით დაესაფუძვლა ნიუტონის კლასიკურ ფიზიკას და, სავარაუდოდ, დასაბამი მისცა მეცნიერულ ეპოქას. თუმცა მექანისტური მსოფლმხედველობის ბატონობა ერთიანად მოშალა არა ახალმა ფილოსოფიურმა იდეამ, არამედ, ასე უბრალოდ, სამყაროს უკეთესი ხელსაწყოებით გაზომვამ, უშალოდ ფიზიკის მკაცრმა მოთხოვნებმა.

კაცობრიობა საუკუნეებია ცდილობს სიცოცხლის ზუსტ განმარტებაზე შეჯერდეს. მეცნიერების სწრაფი წინსვლის დამსახურებით დღეს ბევრად უკეთ გვესმის ცოცხალი ორგანიზმების მიღმა არსებული მექანიზმები, თუმცა სიცოცხლის განმსაზღვრელი საერთო ხედვა მაინც ვერ ჩამოყალიბდა. სტატიაში „სიცოცხლის შვიდი სვეტი“ (“Seven Pillars of Life”) ბიოქიმიკოსი დეივიდ კოშლენდი გვიყვება, რამდენად რთული აღმოჩნდა ერთ-ერთ კონფერენციაზე სიღრმისეული მსჯელობის შემდეგ ეპასუხათ კითხვისათვის – „რა არის სიცოცხლე“: „… ბოლოს ყველანი დავრწმუნდით, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ყველამ იცის, რა არის სიცოცხლე, მისი მარტივი განმარტება არ არსებობს“[1]. შეიძლება ითქვას, რომ სიცოცხლის აღქმა არ არის პრობლემა, რადგან ცოცხალს არაცოცხალისგან მარტივად ვასხვავებთ. შესაბამისად, სირთულე რაღაც სხვას უკავშირდება. წლების განმავლობაში საერთო განმარტების ჩამოყალიბება არაერთხელ უცდიათ, მათგან რამდენიმე სამეცნიერო საზოგადოებამ მიიღო კიდეც. მოცემული სტატიის მიზანია ამ განმარტებათა საზიარო მახასიათებლების გადახედვა და იმის განსჯა, თუ რამდენად ერგება ისინი სიცოცხლის თანამედროვე გაგებას.

„საბუნებისმეტყველო მეცნიერებას ინდოეთში სათავეში უდგას შესანიშნავი მეცნიერი ბოსე, რომლის სახელი მსოფლიო მეცნიერებაში მოასწავებს ახალ ეპოქას. ბოსეს მნიშვნელობა განისაზღვრება მისი ცდებით ელექტრომაგნიტურ ტალღებზე, რითაც ხელი შეუწყო სინათლის ელექტრომაგნიტური თეორიის განმტკიცებას; კლასიკური შრომებით მცენარეთა ფიზიოლოგიაში და ინდოეთში პირველი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის შექმნით, სადაც მუშავდება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მნიშვნელოვანი პრობლემები.“[1] ასე იწყებს ბოსეს შეფასებას გამოჩენილი რუსი ბუნებისმეტყველი პროფ. კ. ტიმირიაზევი.